Στην Τήνο, και ειδικότερα στον παραδοσιακό οικισμό Αγάπη, θα υλοποιηθεί από τις 8 έως τις 25 Οκτωβρίου 2026 η πολυεπίπεδη καλλιτεχνική πρωτοβουλία «Το Αόρατο Νήμα υφαίνει», που πλαισιώνεται από ερευνητικές, εκπαιδευτικές και γαστρονομικές δράσεις. Το πρόγραμμα διερευνά τη Φροντίδα ως θεμελιώδη πολιτιστική, κοινωνική και χωρική αξία, συνδέοντάς την με την άυλη πολιτιστική κληρονομιά των Κυκλάδων. Διοργανωτής φορέας είναι η ΝΩΜΩ ΑμΚΕ, η οποία δραστηριοποιείται στο σημείο τομής της τέχνης, της επιστήμης και της τεχνολογίας και έχει υλοποιήσει και άλλα προγράμματα στην Τήνο, όπως το Toichos project (2025, πρόγραμμα φιλοξενίας Γάλλων αρχιτεκτόνων-σχεδιαστών), το Σμιλεύοντας τη Μνήμη (2024-2025, δράση προφορικής ιστορίας για το οικοσύστημα παραδοσιακών τεχνών του νησιού), το ΙΧΝΗ (2024, ψηφιακή τεκμηρίωση με άξονα τη σιδηρουργία) και το The Inherited Earth (2023, διεθνές πρόγραμμα φιλοξενίας καλλιτεχνών).
Το έργο αναπτύσσεται γύρω από την έννοια της φροντίδας ως πολιτιστική, κοινωνική και περιβαλλοντική αξία, με θεωρητικό υπόβαθρο τις «Αόρατες Πόλεις» του Ίταλο Καλβίνο, όπου ένας τόπος δεν ορίζεται από τα όριά του αλλά από τις σχέσεις, τις αφηγήσεις και τα αόρατα δίκτυα που τον συγκροτούν. Μέσα από αυτό το πρίσμα διερευνάται η ιστορική σχέση μιας κοινότητας με τον τόπο της, με την Τήνο και το αγροτικό χωριό Αγάπη να αντιμετωπίζονται ως μια κιβωτός μνήμης.
Κεντρικό πυλώνα του προγράμματος αποτελεί μια μεγάλη ομαδική εικαστική έκθεση με τίτλο «Το Αόρατο Νήμα υφαίνει», σε επιμέλεια της Ελένης Γλύνη, στην οποία συμμετέχουν οι καλλιτέχνες Δημήτρης Αναστασίου, Ελένη Γλύνη, Αλεξάνδρα Γρυπάρη, Γιάννης Ευθυμίου, Μαίρη Κόντη, Αλέκος Κυραρίνης, Κωνσταντίνος Λαδιανός, Εμμανουήλ Μπιτσάκης, Λευτέρης Ναύτης, Αχιλλέας Παπακώστας, Νίκος Ποδιάς, Δημήτρης Σκαλκώτος και Μάρω Φασουλή. Στο Αγάπη θα πραγματοποιηθεί επίσης μια πρωτότυπη in situ performance με τη συμμετοχή της ιταλικής καλλιτεχνικής ομάδας InOutput.
Η κεντρική έκθεση πλαισιώνεται από πολυεπίπεδες παράλληλες δράσεις: ένα τριήμερο διεπιστημονικών συζητήσεων με τη φροντίδα στο επίκεντρο, με τη συμμετοχή καλλιτεχνών, αρχιτεκτόνων, ερευνητών, κατοίκων, τεχνιτών, παραγωγών και θεωρητικών από την Ελλάδα και την Ιταλία, πολιτιστικές διαδρομές, εκπαιδευτικά και βιωματικά εργαστήρια για νέους, καθώς και επισκέψεις σε τόπους καλλιέργειας και παραγωγής πρώτων υλών τροφής. Παράλληλα θα πραγματοποιηθούν δράσεις γαστρονομίας και γευσιγνωσίας με τη συνδρομή του συγγραφέα και γαστρονομικού συντάκτη Δημήτρη Ρουσουνέλου και του σεφ Αντώνη Ψάλτη, οι οποίες αναδεικνύουν τη σχέση τόπου, παραγωγής, γνώσης και πολιτισμού και φιλοδοξούν να συμβάλουν στην εθνική προσπάθεια για την εγγραφή της κυκλαδίτικης τυροκομίας στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.
Το χωριό Αγάπη, ή το Αγάπι, είναι ένας από τους παλαιότερους και πιο ιδιαίτερους οικισμούς της Τήνου, χτισμένος σε καταπράσινη πλαγιά της ενδοχώρας του νησιού, 14 χιλιόμετρα από τη Χώρα. Κατά τους μεσαιωνικούς χρόνους ονομαζόταν «Πέρασμα», καθώς από εκεί περνούσε ο δρόμος προς την τότε πρωτεύουσα του νησιού, ενώ ο ενοριακός ναός της Παναγίας μετονομάστηκε τον 18ο αιώνα σε ναό του Αγίου Αγαπητού, δίνοντας το όνομά του στο χωριό. Από εκεί ξεκινά η κοιλάδα που καταλήγει στην πεδιάδα της Κώμης, ενώ το ρυάκι που τη διατρέχει υπήρξε από τα μεγαλύτερα ποτάμια του νησιού. Ο οικισμός φέρει έντονα τα ίχνη της ενετικής κυριαρχίας, τόσο ως ιστορικό αποτύπωμα όσο και ως τρόπο οργάνωσης του χώρου και της ζωής.
Επιμελήτρια της έκθεσης είναι η Ελένη Γλύνη, εικαστικός και επιμελήτρια, η οποία σπούδασε ζωγραφική στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας με τον Γιάννη Ψυχοπαίδη και νωπογραφία με τον Παύλο Σάμιο, ενώ έχει διδάξει σχέδιο, ζωγραφική και Ιστορία της Τέχνης στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού. Την επιστημονική επιμέλεια έχει ο Ανδρέας Χατζηδάκης, Καθηγητής Μάρκετινγκ και Καταναλωτικού Πολιτισμού στο Royal Holloway University of London και μέλος της Κολεκτίβας της Φροντίδας, συγγραφέας του «Μανιφέστου της Φροντίδας» (εκδ. Ροπή, 2022· Care Manifesto, Verso, 2020, 2026), το οποίο έχει μεταφραστεί σε 14 γλώσσες.
Η ΝΩΜΩ ιδρύθηκε το 2021 από την εικαστικό Αλεξάνδρα Γρυπάρη και την αναλύτρια Σοφία Ζησίμου, μέσα από τον σχεδιασμό του προγράμματος Tinos Virtual Museum, με στόχο τη γεφύρωση της τοπικής παράδοσης με τη σύγχρονη διεθνή καλλιτεχνική πρακτική και την έρευνα αιχμής. Μέσα από πειραματικές διαδικασίες, διεπιστημονικά εργαστήρια, διεθνή προγράμματα καλλιτεχνικής φιλοξενίας και εκπαιδευτικές δράσεις, ο οργανισμός στοχεύει στη μετατροπή της νησιωτικής περιφέρειας σε κέντρο παραγωγής σύγχρονου πολιτισμού, έχοντας αναπτύξει συνεργασίες με φορείς όπως το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, η Ακαδημία Αθηνών, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος και το Ινστιτούτο Γκαίτε.
