Το βιομηχανικό κέλυφος του πρώην Εργοστασίου Τσαούσογλου, επί της οδού Πειραιώς 260, ιδιοκτησίας πλέον του Υπουργείου Πολιτισμού και γνωστό ως κτήριο Γ, μετασχηματίζεται σε σύγχρονο θεατρικό χώρο, με σεβασμό στην αυθεντικότητα, την ιστορική ταυτότητα και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του. Η θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων επί της μελέτης αποκατάστασης και επανάχρησης τμήματός του, της διαμόρφωσης των υπαίθριων χώρων και των αναγκαίων μηχανολογικών υποδομών, συνιστά ορόσημο στον ευρύτερο σχεδιασμό του Υπουργείου Πολιτισμού για τη συνολική αναβάθμιση της Πειραιώς 260 σε έναν ανοικτό, προσβάσιμο και ζωντανό πολιτιστικό προορισμό της πρωτεύουσας.
Σχετικά με την εξέλιξη αυτή, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε:
«Η πρόοδος της αρχιτεκτονικής μελέτης για το κτήριο Γ, του βιομηχανικού συγκροτήματος της Πειραιώς 260, είναι ένα ακόμη ουσιαστικό βήμα για την υλοποίηση ενός, από τα σημαντικότερα έργα, δημιουργίας οικοσυστήματος πολιτισμού, εντός του αστικού χώρου, που σχεδιάζει το Υπουργείο Πολιτισμού, για την Αθήνα. Η αφετηρία ήταν η εξαγορά από το Υπουργείο Πολιτισμού, το 2023, του ιστορικού βιομηχανικού συγκροτήματος, έναντι περίπου 13 εκατομμυρίων ευρώ, με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Με την απόκτησή του διασφαλίσαμε τη διάσωση ενός εμβληματικού μνημειακού συνόλου της βιομηχανικής κληρονομιάς της χώρας, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την πλήρη αποκατάσταση και επανάχρησή του, προς όφελος του πολιτισμού και της κοινωνίας. Σταθερή μας αρχή είναι ο σεβασμός στον βιομηχανικό χαρακτήρα και στην αυθεντικότητα του συγκροτήματος, σε συνδυασμό με τη δημιουργία ενός σύγχρονου, λειτουργικού και περιβαλλοντικά βιώσιμου πολιτιστικού πόλου. Η αποκατάσταση των κτηρίων συνοδεύεται από παρεμβάσεις που ενισχύουν το πράσινο, τη βιοποικιλότητα, τη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων και την ενεργειακή αυτονομία του συγκροτήματος, αναβαθμίζοντας παράλληλα τον δημόσιο χώρο και την εικόνα του άξονα της οδού Πειραιώς. Από το 2006, το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, χρησιμοποιεί κάποια κτήρια ως θεατρικούς χώρους, ενώ προβλέπεται -σύντομα, στο κτήριο Α- η λειτουργία των εργαστηρίων παραγωγής πιστών αντιγράφων και της Γλυπτοθήκης-Μοντελοθήκης του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων, χώροι ανοικτοί στο κοινό, όπως και χώροι πωλητηρίου, αναψυκτηρίου και αποθηκών. Το κτήριο Γ σχεδιάζεται, με σύγχρονες υποδομές, για να υποστηρίζει τις λειτουργίες του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, την προετοιμασία, παραγωγή και φιλοξενία καλλιτεχνικών δράσεων, ενισχύοντας τον ρόλο της Πειραιώς 260, ως ενός από τους σημαντικότερους πυρήνες πολιτιστικής δημιουργίας, στη χώρα. Σκοπός μας είναι η ανάδειξη ενός ανοικτού πολιτιστικού προορισμού, όπου η βιομηχανική μνήμη θα συνυπάρχει με τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία, την εκπαίδευση, την έρευνα και την εξωστρέφεια, συμβάλλοντας καθοριστικά στην αναγέννηση της ευρύτερης περιοχής. Με την ολοκλήρωση του συνολικού έργου, η Πειραιώς 260 θα αποτελέσει πρότυπο παράδειγμα επανάχρησης της βιομηχανικής κληρονομιάς, με τον πολιτισμό ως μοχλό βιώσιμης αστικής ανάπτυξης και ποιότητας ζωής».
Το συγκρότημα της Πειραιώς 260 αποτελείται από δέκα αυτοτελή βιομηχανικά κτήρια -εκ των οποίων τα Α, Β και Δ έχουν χαρακτηριστεί μνημεία- και συνιστά σημείο αναφοράς για τη βιομηχανική ανάπτυξη της χώρας κατά τον 20ό αιώνα. Το σύνολο των απαραίτητων μελετών για την αποκατάσταση και επανάχρηση του πρώην βιομηχανικού συγκροτήματος μεταλλοτεχνίας και επιπλοποιίας «Τσαούσογλου», έκτασης 28 στρεμμάτων και υφιστάμενης δόμησης 27.000 τ.μ., εκπονείται στο πλαίσιο σύμβασης δωρεάς ύψους 1.000.000 ευρώ που έχει υπογράψει το Υπουργείο Πολιτισμού με την Τράπεζα Πειραιώς.
Τα περισσότερα κτήρια του συγκροτήματος είναι κατασκευασμένα από οπλισμένο σκυρόδεμα με μεταλλικά στοιχεία και έχουν υποστεί διαδοχικές επεκτάσεις ή προσαρμογές ανάλογα με τις λειτουργικές ανάγκες του χώρου. Το κτήριο Γ, χαρακτηρισμένο κατά τμήμα ως νεότερο μνημείο, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της ελληνικής μεταπολεμικής βιομηχανικής αρχιτεκτονικής και είναι το τρίτο κατά σειρά κτήριο του συγκροτήματος, το οποίο διαμόρφωνε μαζί με το κτήριο Α την όψη του εργοστασίου επί της οδού Σπ. Πολυκράτη. Κατασκευασμένο σε δύο φάσεις, περιλαμβάνει ενιαίο ισόγειο χώρο και μεταγενέστερο πατάρι που εξυπηρετεί τις ανάγκες του Ελληνικού Φεστιβάλ. Λειτουργικά συνδέεται με το κτήριο Δ -παρασκήνια, γραφεία και βοηθητικοί χώροι, χρονολογούμενο μεταξύ 1971 και 1974- το οποίο είναι διαμορφωμένο σε θεατρική σκηνή και χώρο συνάθροισης κοινού. Στις δραστηριότητες του Ελληνικού Φεστιβάλ συμβάλλουν επίσης τα κτήρια Ε, Ζ και Η.
Η μελέτη στηρίζεται στο εγκεκριμένο masterplan για τη συνολική αναβάθμιση του συγκροτήματος της Πειραιώς 260 και προβλέπει την αναδιαμόρφωση των υπαίθριων χώρων, τη βελτίωση της προσβασιμότητας, την ενίσχυση του πρασίνου και της βιοποικιλότητας, καθώς και την αξιοποίηση βιώσιμων ενεργειακών λύσεων. Η προτεινόμενη επέμβαση διατηρεί και αναδεικνύει την ιστορική και βιομηχανική ταυτότητα του χώρου, μετατρέποντας παράλληλα το κτήριο Γ σε έναν σύγχρονο και πλήρως λειτουργικό θεατρικό χώρο. Ο σχεδιασμός προβλέπει τη δημιουργία σύγχρονης σκηνής, εμβαδού 698 τ.μ. και χωρητικότητας 342 θέσεων, με χώρους υποδοχής, καμαρίνια, γραφεία, αποθήκες και όλες τις απαραίτητες υποστηρικτικές υποδομές για μεσαίας κλίμακας παραγωγές. Ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός βασίζεται στη διατήρηση και ανάδειξη της ιστορικής και βιομηχανικής ταυτότητας του κτηρίου, σε συνδυασμό με τις απαραίτητες επεμβάσεις εκσυγχρονισμού: οι νέες κατασκευές σχεδιάζονται με σεβασμό στο υφιστάμενο κέλυφος, διακρίνονται σαφώς από το ιστορικό κτίσμα και αξιοποιούν σύγχρονα υλικά, διατηρώντας αναλλοίωτο τον βιομηχανικό χαρακτήρα του μνημείου.
Κεντρική αρχιτεκτονική παρέμβαση αποτελεί η δημιουργία κατακόρυφου κήπου σε τμήμα του κτηρίου Γ, κοντά στην οδό Πολυκράτους, το οποίο δεν φέρει χαρακτηρισμό μνημείου. Στόχος είναι η σταδιακή ανάπτυξη αναρριχώμενης φύτευσης που θα δημιουργήσει έναν τρισδιάστατο, σκιασμένο υπαίθριο χώρο, κατάλληλο για ανάπαυση, εκδηλώσεις ή δρώμενα -μια στρατηγική που εντάσσεται σε σύγχρονες πρακτικές αστικού σχεδιασμού και απαντά στην έλλειψη ελεύθερων χώρων και πρασίνου στα αστικά κέντρα. Η μελέτη περιλαμβάνει επίσης σημαντικές παρεμβάσεις στατικής αποκατάστασης, καθώς οι σχετικοί έλεγχοι ανέδειξαν εκτεταμένες φθορές από τη μακρόχρονη χρήση και τη φυσική γήρανση του κτηρίου. Παράλληλα προβλέπεται πλήρης ενεργειακός και ηλεκτρομηχανολογικός εκσυγχρονισμός, με τη δημιουργία κεντρικού ενεργειακού κέντρου για το σύνολο του συγκροτήματος, αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, υποδομές συλλογής και επαναχρησιμοποίησης ομβρίων υδάτων, καθώς και σύγχρονες εγκαταστάσεις πυροπροστασίας και ύδρευσης.
