Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό (ΕΧΠ-Τ) παρουσίασε η πολιτική ηγεσία των υπουργείων Περιβάλλοντος & Ενέργειας και Τουρισμού, θέτοντας στο επίκεντρο τη βιώσιμη ανάπτυξη, την προστασία των προορισμών και τη δημιουργία ενός πιο ανθεκτικού τουριστικού μοντέλου για τη χώρα.
Κατά την παρουσίαση, που πραγματοποιήθηκε στο Conrad Athens The Ilissian, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη ανέπτυξαν τις βασικές κατευθύνσεις του νέου πλαισίου, το οποίο φιλοδοξεί να αποτελέσει τον κεντρικό «χάρτη» για την τουριστική ανάπτυξη της επόμενης περιόδου.
Η κα Κεφαλογιάννη χαρακτήρισε το ΕΧΠ-Τ «κρίσιμο εργαλείο» που θα συμβάλει στη δημιουργία ενός πιο ισορροπημένου και βιώσιμου τουριστικού μοντέλου, με σεβασμό στο περιβάλλον, στις τοπικές κοινωνίες και στη φυσιογνωμία κάθε περιοχής.
Τι είναι το νέο Ειδικό Χωροταξικό για τον Τουρισμό
Σύμφωνα με το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό αποτελεί ένα εθνικό στρατηγικό σχέδιο που καθορίζει πού και με ποιους όρους μπορεί να αναπτύσσεται ο τουρισμός στη χώρα.
Βασικός στόχος του είναι να οργανώσει την τουριστική ανάπτυξη με πιο βιώσιμο τρόπο, προστατεύοντας παράλληλα το φυσικό περιβάλλον, τις τοπικές κοινωνίες και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα κάθε προορισμού.
Όπως επισημαίνεται, το νέο πλαίσιο:
- θέτει σαφείς και ενιαίους κανόνες για νέες τουριστικές επενδύσεις,
- οργανώνει την ανάπτυξη ξενοδοχείων και τουριστικών υποδομών,
- προστατεύει περιοχές που δέχονται έντονες τουριστικές πιέσεις,
- δίνει έμφαση στα νησιά και στις ευαίσθητες περιοχές,
- και καθοδηγεί τον πολεοδομικό σχεδιασμό των επόμενων ετών.
Το προηγούμενο χωροταξικό πλαίσιο, που είχε θεσμοθετηθεί το 2009, είχε ακυρωθεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας για τυπικούς λόγους, αφήνοντας επί σειρά ετών τη χώρα χωρίς επικαιροποιημένο στρατηγικό εργαλείο για τη χωρική οργάνωση του τουρισμού.
Οι πέντε κατηγορίες περιοχών και τα νέα όρια δόμησης
Το νέο ΕΧΠ-Τ κατηγοριοποιεί τις περιοχές της χώρας ανάλογα με την ένταση της τουριστικής δραστηριότητας και τη φέρουσα ικανότητά τους.
Οι περιοχές διακρίνονται σε:
- Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (Α),
- Αναπτυγμένες περιοχές (Β),
- Αναπτυσσόμενες περιοχές (Γ),
- Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης (Δ),
- Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης (Ε).
Η κατηγοριοποίηση βασίζεται κυρίως στον αριθμό των τουριστικών κλινών σε σχέση με την έκταση και τον μόνιμο πληθυσμό κάθε περιοχής.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον νησιωτικό χώρο, όπου προβλέπονται ξεχωριστές κατηγορίες και αυστηρότερες ρυθμίσεις προστασίας.
Στις περιοχές υψηλής τουριστικής πίεσης προβλέπονται αυστηρότεροι όροι για νέες ξενοδοχειακές επενδύσεις, ενώ προωθείται κυρίως η αναβάθμιση υφιστάμενων μονάδων.
Συγκεκριμένα:
- στις περιοχές κατηγορίας Α απαιτούνται τουλάχιστον 16 στρέμματα για νέα ξενοδοχεία εκτός σχεδίου,
- στις περιοχές Β απαιτούνται 12 στρέμματα,
- ενώ στις περιοχές Γ, Δ και Ε το όριο διαμορφώνεται στα 8 στρέμματα.
Παράλληλα, στις πιο επιβαρυμένες νησιωτικές περιοχές τίθεται ανώτατο όριο έως 100 κλίνες για νέες τουριστικές μονάδες, ενώ σε μεγαλύτερα και λιγότερο επιβαρυμένα νησιά μπορούν να επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλίνες.
Ως πιο επιβαρυμένες, στις οποίες επιβάλλεται το αυστηρότερο πλαφόν, θεωρούνται περιοχές με πολύ υψηλή τουριστική πίεση και έντονη ανάπτυξη καταλυμάτων, όπως:
- Σαντορίνη
- Μύκονος
- Ρόδος
- Κέρκυρα (ιδιαίτερα η δημοτική ενότητα Κερκυραίων).
- Κως.
- Κρήτη (συγκεκριμένες περιοχές με υψηλή συγκέντρωση, καθώς διαθέτει τον μεγαλύτερο αριθμό κλινών 164.249+).
- Πάρος – Αντίπαρος
- Σύρος, Σίφνος, Πάτ, Φολέγανδρος, Κουφονήσια (εντάσσονται σε αναπτυγμένες νησιωτικές περιοχές Β’ κατηγορίας με περιορισμούς).
- Επιβαρυμένες/Ευαίσθητες Περιοχές: Προβλέπεται ανώτατο όριο νέων τουριστικών καταλυμάτων έως 100 κλίνες.
- Μεγαλύτερα/Λιγότερο Επιβαρυμένα Νησιά: Επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλίνες, ανάλογα με την κατηγορία του νησιού.
- Εκτός Σχεδίου Δόμηση: Αυξάνεται η ελάχιστη απαιτούμενη έκταση (αρτιότητα) για νέα ξενοδοχεία στα 12 στρέμματα, ενώ στις κορεσμένες ζώνες μπορεί να απαιτούνται αυστηρότεροι όροι. [1, 2, 3, 4, 5]
Τα νησιά χωρίζονται σε 3 ομάδες με βάση την έκταση και την πίεση που δέχονται:
- Ομάδα Ι: Μεγάλα νησιά (>250 τ.χλμ.) με δυνατότητα ανάπτυξης αλλά αυξημένες μελέτες φέρουσας ικανότητας.
- Ομάδες ΙΙ & ΙΙΙ: Μικρότερα νησιά, όπου εφαρμόζονται οι πιο αυστηρές κατευθύνσεις προστασίας.
Αυστηρότερο πλαίσιο για παράκτιες ζώνες και Natura
Το νέο χωροταξικό προβλέπει επίσης αυστηρότερους κανόνες προστασίας για τις παράκτιες περιοχές.
Στη ζώνη από 0 έως 25 μέτρα από την ακτογραμμή απαγορεύονται νέες κατασκευές και διαμορφώσεις, με εξαίρεση έργα πρόσβασης για ΑμεΑ, ασθενοφόρα και ειδικές παρεμβάσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία.
Ειδικές προβλέψεις εισάγονται και για τις προστατευόμενες περιοχές Natura και το Εθνικό Σύστημα Προστατευόμενων Περιοχών, με αυστηρότερους όρους δόμησης, αυξημένες περιβαλλοντικές απαιτήσεις και έμφαση στην ήπια τουριστική ανάπτυξη.
Έμφαση στις ειδικές μορφές τουρισμού και την πράσινη μετάβαση
Η υπουργός Τουρισμού στάθηκε ιδιαίτερα στην ανάπτυξη ειδικών μορφών τουρισμού, όπως ο ορεινός, ο θαλάσσιος, ο καταδυτικός και ο ιαματικός τουρισμός, αλλά και στις νέες μορφές ήπιας ανάπτυξης, όπως το glamping.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στο νέο σύστημα κατάταξης τουριστικών καταλυμάτων με βάση την περιβαλλοντική τους απόδοση, το οποίο εφαρμόζεται από το 2025 και συνδέεται πλέον με το νέο χωροταξικό πλαίσιο μέσω ειδικών κινήτρων για «πράσινες» επενδύσεις.
Σύμφωνα με την κα Κεφαλογιάννη, το μέλλον του ελληνικού τουρισμού θα κριθεί από την ποιότητα των υποδομών, την πράσινη μετάβαση, την ανθεκτικότητα και την ισόρροπη κατανομή της τουριστικής δραστηριότητας.
Παρεμβάσεις και για τη βραχυχρόνια μίσθωση
Το νέο ΕΧΠ-Τ περιλαμβάνει και κατευθύνσεις για τη ρύθμιση της βραχυχρόνιας μίσθωσης, με στόχο την καλύτερη διαχείριση της τουριστικής πίεσης σε επιβαρυμένους προορισμούς.
Μεταξύ άλλων προβλέπονται:
- δυνατότητα καθορισμού γεωγραφικών ζωνών περιορισμού ή απαγόρευσης,
- όροι και προϋποθέσεις για τη διάθεση ακινήτων,
- ρυθμίσεις για τη χρονική διάρκεια δραστηριότητας,
- καθώς και περιορισμοί στη νέα προσφορά βραχυχρόνιων μισθώσεων σε περιοχές αυξημένης πίεσης.
Δεν επηρεάζονται υφιστάμενες άδειες και εγκεκριμένα σχέδια
Το υπουργείο διευκρίνισε ότι υφιστάμενες άδειες, εγκεκριμένα σχέδια και έργα που έχουν ήδη ξεκινήσει διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης δεν επηρεάζονται από το νέο χωροταξικό πλαίσιο.
Παράλληλα, σημειώνεται ότι οι αλλαγές που ενσωματώθηκαν μετά τη δημόσια διαβούλευση του 2024 σχετίζονται κυρίως με αυξημένα μέτρα προστασίας για τον νησιωτικό χώρο, τις περιοχές Natura και τον περιορισμό της εκτός σχεδίου δόμησης.
Παρουσία εκπροσώπων του τουριστικού κλάδου
Στην εκδήλωση συμμετείχαν εκπρόσωποι της κυβέρνησης, της αυτοδιοίκησης και κορυφαίων φορέων του τουρισμού, μεταξύ των οποίων ο πρόεδρος του ΣΕΤΕ Ιωάννης Παράσχης, ο πρόεδρος της ΠΟΞ Γιάννης Χατζής, ο πρόεδρος του ΞΕΕ Αλέξανδρος Βασιλικός, η πρόεδρος της Marketing Greece Ιωάννα Δρέττα και ο πρόεδρος της Aegean Airlines Ευτύχης Βασιλάκης.
Την παρουσίαση της εκδήλωσης συντόνισε ο δημοσιογράφος Αντώνης Σρόιτερ.
