Το Τμήμα Τουριστικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς συμμετείχε χθες στην εκπομπή «Update» της ΕΡΤ News (Εδώ το σχετικό απόσπασμα: https://youtu.be/SpVk7SynpqI), παρουσιάζοντας κρίσιμα ευρήματα έρευνας για τη δίκαιη και αξιοπρεπή εργασία στον ελληνικό κλάδο τουρισμού και φιλοξενίας, καθώς και τις νέες δράσεις του Τμήματος για τον τουρισμό που αλλάζει, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την καινοτομία.
Η έρευνα αποτελεί μέρος ευρύτερης διεθνούς μελέτης για τις συνθήκες εργασίας στον τουρισμό, τη φιλοξενία και την εστίαση, και αποτέλεσμα συνεργασίας πέντε πανεπιστημίων του Ηνωμένου Βασιλείου και του Πανεπιστήμιο Πειραιώς (βλ. προφίλ έρευνας παρακάτω). Τα ευρήματα της έρευνας παρουσίασαν ο Πρόεδρος του Τμήματος Τουριστικών Σπουδών, Καθηγητής κ. Πέτρος Μαραβελάκης, και η Επίκουρη Καθηγήτρια κα. Αλεξάνδρα-Παρασκευή Χυτήρη, αναδεικνύοντας ότι η ανταγωνιστικότητα και η βιωσιμότητα του ελληνικού τουρισμού συνδέεται πλέον άμεσα με την δίκαιη, ασφαλή και αξιοπρεπή εργασία, και πιο συγκεκριμένα ποιότητα της εργασίας, τις συνθήκες διαβίωσης των εργαζομένων, τη διοικητική κουλτούρα και την ικανότητα του κλάδου να προσελκύει και να διατηρεί ανθρώπινο δυναμικό.
Η παρουσίαση εντάχθηκε στη δημόσια συζήτηση για έναν τουρισμό που δεν αλλάζει απλώς, αλλά έχει ήδη αλλάξει, μέσα από την επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης, των δεδομένων, της αυτοματοποίησης, της βιωσιμότητας, της προσβασιμότητας και των νέων μορφών τουριστικής εμπειρίας.
Βασικά ευρήματα της έρευνας
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, το 69% των εργαζομένων δηλώνει ότι αμείβεται πάνω από τον θεσμοθετημένο κατώτατο μισθό και πληρώνεται για τις ώρες που εργάζεται. Ωστόσο, το 28,9% αναφέρει υποαμοιβή, συμπεριλαμβανομένης και της μη αμοιβής για όλες τις ώρες εργασίας του. Μόνο το 43,7% θεωρεί ότι αμείβεται δίκαια, ενώ το 26.9% δηλώνει ουδετερότητα ως προς τη δικαιοσύνη στις αμοιβές, γεγονός που είναι πιθανό να υποδηλώνει χαμηλές αμοιβές που έχουν κανονικοποιηθεί στον κλάδο, αντί να ορίζονται ως ρητά άδικες.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις συνθήκες εργασίας και διαβίωσης, καθώς η έρευνα αναδεικνύει ότι οι βασικές παροχές δεν είναι διαθέσιμες για όλους. Ενδεικτικά, το 50% των εργαζομένων που διαμένουν σε παρεχόμενα καταλύματα αναφέρει μη πρόσβαση σε καθαρό πόσιμο νερό, ενώ το 38% δηλώνει ότι τα καταλύματα δεν διαθέτουν κουζίνα ούτε πλυντήριο ρούχων. Τα συχνότερα προβλήματα διαβίωσης που καταγράφηκαν είναι ο θόρυβος, η κακή υγιεινή και καθαριότητα, καθώς και ο υπερπληθυσμός ή συνωστισμός, με μόνο το 7% να δηλώνει ικανοποιημένο από τις συνθήκες διαβίωσης ή μη ύπαρξη προβλημάτων. Επιπλέον, παρά το γεγονός πως στην πλειοψηφία τους οι ερωτηθέντες δηλώνουν πως εργάζονται σε ένα θετικό εργασιακό περιβάλλον, ένα μεγάλο ποσοστό αυτό εργάζεται παραπάνω απ’ όσο αντέχει, με ανεπαρκή ή καθόλου (17.9%) διαλείμματα για ξεκούραση, που τους οδηγούν σε εργασιακή εξουθένωση και εξάντληση.
Η έρευνα καταγράφει επίσης ανησυχητικές μορφές κακοποίησης και εκφοβισμού στον χώρο εργασίας. Η λεκτική κακοποίηση εμφανίζεται ως η πιο διαδεδομένη και επαναλαμβανόμενη μορφή κακομεταχείρισης, ακολουθούμενη πολύ κοντά από την ψυχολογική κακοποίηση (με τα ⅖ να την βιώνουν τακτικά), ενώ ο εκφοβισμός, η σεξουαλική παρενόχληση και η σωματική κακοποίηση καταγράφονται επίσης ως υπαρκτά φαινόμενα στον κλάδο.
Παράλληλα, το δίκαιο μάνατζμεντ αναδεικνύεται ως μία από τις πιο θετικά αξιολογημένες διαστάσεις της δίκαιης εργασίας, που όμως βιώνετε άνισα από τους εργαζομένους στον κλάδο, με αρκετούς να αναφέρουν όχι ουσιαστική συμμετοχή, μειωμένη αναγνώριση, και άνιση μεταχείριση. Αξίζει να σημειωθεί πως τα στοιχεία για τις τάσεις αποχώρησης δείχνουν ότι το 32,6% των εργαζομένων σκέφτεται να αποχωρήσει από την τωρινή εργασία του/τον τωρινό εργοδότη, ωστόσο όχι από τον κλάδο.
Το βασικό μήνυμα της παρουσίας του Τμήματος ήταν ότι η δίκαιη εργασία δεν αποτελεί μόνο κοινωνικό ζήτημα, αλλά στρατηγική προϋπόθεση για την ποιότητα των υπηρεσιών, τη φήμη των επιχειρήσεων, τη βιωσιμότητα των προορισμών και τη διεθνή ανταγωνιστικότητα του ελληνικού τουρισμού.
Όπως επισημάνθηκε, δεν μπορεί να υπάρξει ποιοτική τουριστική εμπειρία χωρίς ποιοτική εργασιακή εμπειρία. Η προσέλκυση και διατήρηση ανθρώπινου δυναμικού στον τουρισμό απαιτεί δίκαιες αμοιβές, αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας και διαβίωσης, σεβασμό, υποστήριξη, επαγγελματική ανάπτυξη και σύγχρονη διοικητική κουλτούρα.
Τα κύρια συμπεράσματα της έρευνας παρουσιάζονται σε σχετικό σύντομο report στο link http://dx.doi.org/10.18746/k163-zr88
Ο Τουρισμός αλλάζει. Το Τμήμα Τουριστικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς ηγείται της αλλαγής!
Αναγνωρίζοντας αυτές τις προκλήσεις, το Τμήμα Τουριστικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς ηγείται της αλλαγής, θέτοντας στο επίκεντρο τον Τουρισμό Αξίας: έναν τουρισμό που δεν μετριέται μόνο σε αφίξεις και έσοδα, αλλά στην ποιότητα της εμπειρίας, στη δίκαιη εργασία, στη βιωσιμότητα, στην καινοτομία, στην τοπική ανάπτυξη και στην κοινωνική συνεισφορά. Το Τμήμα, πρώτο σε προτίμηση μεταξύ των Τμημάτων Τουρισμού της χώρας, συνδυάζει εκπαίδευση, έρευνα, αγορά, κοινωνία και βιωσιμότητα, προσεγγίζοντας τον τουρισμό ως ολοκληρωμένο οικοσύστημα: οικονομία, πολιτισμό, τεχνολογία, περιβάλλον και κοινωνική αξία.
Στο πλαίσιο αυτό, το Τμήμα Τουριστικών Σπουδών παρουσίασε τις νέες δράσεις του για τον Ψηφιακό Μετασχηματισμό και την Καινοτομία στον Τουρισμό, με στόχο την καταγραφή των αναγκών της αγοράς, των φοιτητών, των αποφοίτων και των επαγγελματιών του κλάδου.
Οι δράσεις περιλαμβάνουν online webinars, mini workshops, ειδικές παρουσιάσεις και δράσεις networking με την ακαδημαϊκή και επαγγελματική κοινότητα. Στόχος είναι η σύνδεση της επιστημονικής γνώσης με τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς και η ενίσχυση των δεξιοτήτων που απαιτεί ο νέος τουρισμός: ψηφιακές δεξιότητες, στρατηγική σκέψη, καινοτομία, βιωσιμότητα, εξωστρέφεια και ανθρωποκεντρική διοίκηση.
Για τον λόγο αυτό, το Τμήμα καλεί φοιτητές, αποφοίτους, επαγγελματίες και φορείς του Τουρισμού να συμμετάσχουν στη σύντομη έρευνα για τον Ψηφιακό Μετασχηματισμό και την Καινοτομία στον Τουρισμό, η οποία διαρκεί 3-4 λεπτά και είναι ανώνυμη και εμπιστευτική. Σύνδεσμος έρευνας: https://www.surveymonkey.com/r/tsdtitour2026 και QR Code:
Ο ελληνικός τουρισμός βρίσκεται σε σημείο μετάβασης. Η επόμενη φάση του δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στην αύξηση των μεγεθών, αλλά στη δημιουργία Αξίας: για τον επισκέπτη, τον εργαζόμενο, την επιχείρηση, τον κάτοικο, τον προορισμό και την κοινωνία. Το Τμήμα Τουριστικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς συμβάλλει με γνώση, έρευνα και δράση στη μετάβαση αυτή – για έναν τουρισμό πιο δίκαιο, πιο έξυπνο, πιο βιώσιμο και πιο ανθρώπινο.
Σημείωση: Προφίλ της έρευνας για τη Δίκαιη και Αξιοπρεπή Εργασία στον Ελληνικό Κλάδο Τουρισμού και Φιλοξενίας
Η έρευνα για τη Δίκαιη και Αξιοπρεπή Εργασία στον Ελληνικό Κλάδο Τουρισμού και Φιλοξενίας αποτελεί μέρος ευρύτερης διεθνούς μελέτης για τις συνθήκες εργασίας στον τουρισμό, τη φιλοξενία και την εστίαση, που υλοποιήθηκε υπό την αιγίδα της Global Hospitality Research Alliance – GHRA. Για την ελληνική έρευνα συνεργάστηκαν ερευνητές από πέντε πανεπιστήμια του Ηνωμένου Βασιλείου και το Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Οι Δρ. Αναστάσιος Χατζησολωμού από το Πανεπιστήμιο Strathclyde, Δρ. Χαράλαμπος Γιουσμπάσογλου και Δρ. Ευαγγελία Μαρινάκου από το Πανεπιστήμιο Bournemouth, η Δρ. Αλεξάνδρα-Παρασκευή Χυτήρη από το Πανεπιστήμιο Πειραιώς, ο Δρ. Φώτιος Μητσάκης από το Πανεπιστήμιο Nottingham Trent και o Δρ. Ορέστης Παπαδόπουλος από το Πανεπιστήμιο Manchester Metropolitan University. Το προφίλ της έρευνας εστιάζει στους εργαζόμενους του ελληνικού τουρισμού και της φιλοξενίας, με στόχο να αποτυπώσει όχι μόνο τυπικούς δείκτες απασχόλησης, αλλά και την πραγματική εμπειρία της εργασίας στον κλάδο. Μεθοδολογικά, η μελέτη ακολουθεί μικτή ερευνητική προσέγγιση, συνδυάζοντας ποσοτικά δεδομένα από εθνική έρευνα εργαζομένων με ποιοτικές απαντήσεις, και οργανώνει την ανάλυση γύρω από το διεθνές πλαίσιο Fair Work, δηλαδή τις διαστάσεις της δίκαιης αμοιβής, των δίκαιων συμβάσεων, των δίκαιων συνθηκών εργασίας, του δίκαιου μάνατζμεντ και της δίκαιης εκπροσώπησης / φωνής των εργαζομένων.
