Αναλυτική και με σαφείς αιχμές είναι η τοποθέτηση του Εθνικό Θέατρο επί του σχεδίου νόμου του Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού για την «Ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών».
Η επίσημη θέση εκφράζει από κοινού το Διοικητικό Συμβούλιο, την Καλλιτεχνική Διεύθυνση και τη Διεύθυνση Σπουδών της Δραματική Σχολή Εθνικού Θεάτρου και υποβάλλεται κατ’ άρθρο στην εν εξελίξει δημόσια διαβούλευση.
Το Εθνικό Θέατρο δηλώνει ότι στηρίζει επί της αρχής την αναβάθμιση των παραστατικών σπουδών, ωστόσο εκτιμά ότι το υπό διαβούλευση κείμενο δεν εξασφαλίζει συνολικά το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα και απαιτεί σημαντικές βελτιώσεις.
Επιφυλάξεις επί της δομής του νομοσχεδίου
Σύμφωνα με την τοποθέτηση, το σχέδιο νόμου καλύπτει μόνο ορισμένες πτυχές του σκοπού του, ενώ η πληθώρα εξουσιοδοτικών διατάξεων δεν επιτρέπει πλήρη αξιολόγηση της λειτουργικότητάς του.
Το Εθνικό Θέατρο επισημαίνει ότι κρίσιμα ζητήματα — όπως ο αριθμός εισακτέων, η οργάνωση των εισαγωγικών εξετάσεων και το πρόγραμμα σπουδών — δεν θα έπρεπε να παραπέμπονται σε μεταγενέστερες ρυθμίσεις, αλλά να κατοχυρώνονται δεσμευτικά ήδη στον ιδρυτικό νόμο.
Όπως τονίζεται, η επίκληση του αυτοδιοίκητου των ΑΕΙ δεν αρκεί ως εξήγηση, δεδομένου ότι η ίδρυση της νέας Ανώτατης Σχολής συνεπάγεται κατάργηση υφιστάμενων Ανώτερων Σχολών με ειδικό και διαμορφωμένο νομοθετικό πλαίσιο. Κατά την άποψη του φορέα, οι «καλές πρακτικές» των σχολών προέλευσης θα έπρεπε να έχουν ενσωματωθεί ρητά στο νέο θεσμικό σχήμα.
Ζητούμενο η ουσιαστική σύνδεση με το Εθνικό Θέατρο
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σχέση του νέου Τμήματος με το Εθνικό Θέατρο.
Αν και το νομοσχέδιο προβλέπει τη σύσταση «Τμήματος Δραματικής Τέχνης Εθνικού Θεάτρου», το Εθνικό Θέατρο υποστηρίζει ότι απουσιάζει ο μηχανισμός οργανικής, κανονιστικής και καλλιτεχνικής σύνδεσης που θα δικαιολογούσε ουσιαστικά την ονομασία.
Η απλή συμμετοχή ενός μέλους που υποδεικνύεται από το Εθνικό Θέατρο στα όργανα της Σχολής κρίνεται ανεπαρκής. Μάλιστα, γίνεται λόγος για κίνδυνο η ομωνυμία να αποδειχθεί «κενό γράμμα», εφόσον δεν συνοδεύεται από θεσμική κατοχύρωση της συνεργασίας.
Προς αυτή την κατεύθυνση, το Εθνικό Θέατρο προτείνει τη σύναψη Προγραμματικής Σύμβασης, δεσμευτικό σχέδιο της οποίας θα μπορούσε να προσαρτηθεί στον νόμο. Μέσω αυτής θα μπορούσαν να ρυθμιστούν ζητήματα μεταβίβασης καλλιτεχνικής τεχνογνωσίας, συνεργασίας σε επίπεδο προγράμματος σπουδών, προπαρασκευαστικών τμημάτων, υποτροφιών και πρακτικής άσκησης.
«Δεν κατανοούμε πώς αλλιώς το Τμήμα θα νομιμοποιείται να ανάγεται ονομαστικά και σημειολογικά στο Εθνικό Θέατρο», επισημαίνεται χαρακτηριστικά.
Η ιδιαιτερότητα των παραστατικών σπουδών
Κεντρικό σημείο της κριτικής αποτελεί η φύση των σπουδών παραστατικής τέχνης.
Το Εθνικό Θέατρο υποστηρίζει ότι οι σπουδές αυτές δεν πρέπει να «προσαρμοστούν» στο κλασικό πανεπιστημιακό πρότυπο για να ανωτατοποιηθούν, αλλά να αναγνωριστούν ως ανώτατες διατηρώντας την εγγενή ιδιαιτερότητά τους.
Ζητείται, μάλιστα, η διαμόρφωση αυτοτελούς ειδικού νομοθετικού πλαισίου για τις παραστατικές σπουδές, στο οποίο η πανεπιστημιακή νομοθεσία θα εφαρμόζεται συμπληρωματικά — και όχι αντιστρόφως.
Η ανάγκη «αντιστροφής της σχέσης κανόνα–εξαίρεσης» αναδεικνύεται ιδιαίτερα στο ζήτημα των τυπικών προσόντων των διδασκόντων, όπου — όπως υποστηρίζεται — το αντικείμενο φαίνεται να αντιμετωπίζεται ως θεωρητικό, παραγνωρίζοντας τον βιωματικό και καλλιτεχνικό χαρακτήρα της εκπαίδευσης.
Ζητείται παράταση και εμβάθυνση της διαβούλευσης
Το Εθνικό Θέατρο, κατόπιν κοινών συνεδριάσεων των οργάνων του στα τέλη Φεβρουαρίου και αρχές Μαρτίου, δηλώνει ότι θα καταθέσει αναλυτικές παρατηρήσεις στη δημόσια διαβούλευση, περιοριζόμενο στις διατάξεις που αφορούν την Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών.
Παράλληλα, αναγνωρίζει τη σωστή κατεύθυνση της νομοθετικής πρωτοβουλίας και στηρίζει τον στόχο της αναβάθμισης της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης. Ωστόσο, εκτιμά ότι απαιτείται πρόσθετος χρόνος επεξεργασίας — ακόμη και παράταση της διαβούλευσης — ώστε να υπάρξει ουσιαστική εμβάθυνση του διαλόγου και να διασφαλιστούν θεσμικές εγγυήσεις για τη φύση των παραστατικών σπουδών.
Όπως καταλήγει η ανακοίνωση, μόνο μέσα από ουσιαστικές βελτιώσεις το εγχείρημα θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις προσδοκίες της καλλιτεχνικής κοινότητας και να υπηρετήσει πραγματικά τους σκοπούς της Ανώτατης Εκπαίδευσης.
