Ευγένιος Βασιλικός: “Βιώσιμος τουρισμός σημαίνει λιγότερη πίεση στις υποδομές ανά επισκέπτη αλλά μεγαλύτερη αξία ανά επίσκεψη.
Αυτό επιτυγχάνεται με επενδύσεις σε δημόσιο χώρο, πράσινες και ψηφιακές υποδομές, με προσέλκυση επισκεπτών που μένουν περισσότερες ημέρες και καταναλώνουν, με εμπειρίες σε όλη την Αττική, και όχι μόνο στο κέντρο.“
Η Αθήνα, η Αθηναϊκή Ριβιέρα και ο Αργοσαρωνικός, καταγράφουν μια τουριστική επιτυχία που λίγοι αμφισβητούν. Εκείνο που αρχίζει όμως να αμφισβητείται είναι το κατά πόσο η πόλη και η ευρύτερη περιοχή, προετοιμάζονται για να τη διαχειριστούν. Την ώρα που η ζήτηση αυξάνεται, οι υποδομές μοιάζουν να κινούνται με ρυθμούς άλλης εποχής. Και αυτό το χάσμα, όσο μεγαλώνει, τόσο πιο δύσκολα γεφυρώνεται.
Κι όμως, ο τουρισμός δεν είναι πια ένα συμπληρωματικό κεφάλαιο της οικονομίας. Είναι ένας από τους βασικούς τρόπους με τους οποίους κρίνεται η καθημερινή λειτουργία της πόλης. Όταν οι μετακινήσεις δυσκολεύουν, όταν ο δημόσιος χώρος πιέζεται, όταν τα δίκτυα δείχνουν σημάδια κόπωσης, η επιτυχία μετατρέπεται σταδιακά σε φθορά. Και τότε, η συζήτηση δεν αφορά πια το αν έχουμε τουρισμό, αλλά αν έχουμε σχέδιο.
Υποδομές, φέρουσα ικανότητα, ποιότητα ζωής των κατοίκων και βιωσιμότητα του προορισμού συνδέονται πλέον άρρηκτα.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Αθηνών, Αττικής και Αργοσαρωνικού, Ευγένιος Βασιλικός, μιλά, στην Τ.Ν., για το στοίχημα της επόμενης δεκαετίας: πώς η επιτυχία μπορεί να μετατραπεί σε ισορροπημένη, ανθεκτική ανάπτυξη και όχι σε παράγοντα κορεσμού.
Με σαφή λόγο και συγκεκριμένα παραδείγματα, αναδεικνύει τον ρόλο των υποδομών, τη δυναμική των νησιών του Αργοσαρωνικού, αλλά και την ανάγκη συντονισμένων αποφάσεων από Πολιτεία και ιδιωτικό τομέα.
Υποδομές & τουριστική ανταγωνιστικότητα
Τ.Ν. Πόσο καθοριστικός είναι σήμερα ο ρόλος των υποδομών (μεταφορές, ύδρευση, ενέργεια, απορρίμματα) για τη διατήρηση της τουριστικής ανταγωνιστικότητας της Αθήνας και της ευρύτερης Αττικής;
Ε.Β. Είναι σαφές ότι η τουριστική ανταγωνιστικότητα της Αθήνας δεν θα κριθεί μόνο από τα μνημεία και τα ξενοδοχεία της, αλλά και από το αν μπορεί να λειτουργεί ως μια σύγχρονη, βιώσιμη μητρόπολη και επιτυχημένου τουριστικού προορισμού. Ό,τι δυσκολεύει τον κάτοικο – μετακίνηση, στάθμευση, καθαριότητα, ενέργεια, νερό – αποτυπώνεται άμεσα στην εμπειρία του επισκέπτη και τελικά στη φήμη του προορισμού
Τ.Ν. Θεωρείτε ότι η Αθήνα κινδυνεύει να «πληρώσει» την επιτυχία της, όπως ήδη συμβαίνει σε ώριμους νησιωτικούς προορισμούς;
Ε.Β. Ναι. Η Αθήνα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι: αν επενδύσουμε τώρα σε υποδομές και σταθερό, προβλέψιμο πλαίσιο κανόνων, η επιτυχία θα μετατραπεί σε βιώσιμη ανάπτυξη. Αν καθυστερήσουμε, η ίδια επιτυχία μπορεί να οδηγήσει σε κορεσμό, υποβάθμιση της εμπειρίας και θα δούμε να μειώνεται η κίνηση και να πέφτουν οι τιμές.
Νησιά του Αργοσαρωνικού – Ένας προορισμός με ανεκμετάλλευτο δυναμικό
Τα νησιά του Αργοσαρωνικού είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η αναποφασιστικότητα ακυρώνει τις δυνατότητες ενός προορισμού. Έχουμε νησιά δίπλα στη μεγαλύτερη μητρόπολη της χώρας και τα αντιμετωπίζουμε σαν να βρίσκονται στην άλλη άκρη του χάρτη. Κάθε χρόνο τα ίδια: καθυστερημένα δρομολόγια, ελλιπής ενημέρωση, αποσπασματικές παρεμβάσεις, ύδρευση (προβλήματα λειψυδρίας).
Αυτό δεν είναι απλώς κακός συντονισμός. Είναι επιλογή να μην αντιμετωπίζεται ο Σαρωνικός ως στρατηγικό εργαλείο αποσυμφόρησης της Αθήνας. Και όσο συνεχίζεται αυτή η επιλογή, η πόλη θα πιέζεται, τα νησιά θα υπολειτουργούν και ο επισκέπτης θα στρέφεται σε προορισμούς που του προσφέρουν κάτι απλό αλλά κρίσιμο: προβλεψιμότητα.
Στις ερωτήσεις μας για τα νησιά του Αργοσαρωνικού ο κ. Ευγένιος Βασιλικός μας τόνισε τα εξής
Τ.Ν.Τα νησιά του Αργοσαρωνικού βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής από την Αθήνα. Γιατί, κατά τη γνώμη σας, δεν έχουν αναπτυχθεί τουριστικά όσο θα μπορούσαν;
Ε.Β. Τα νησιά του Αργοσαρωνικού δίνουν ένα τεράστιο πλεονέκτημα στην περιφέρεια μας. Πρέπει να παρουσιαστούν διεθνώς ως ενιαίος προορισμός “Athens Riviera & Saronic Islands” με κοινή ταυτότητα, ενιαία πληροφόρηση και εύκολες, συχνές θαλάσσιες συνδέσεις. Δεν αρκεί να προβάλλουμε κάθε νησί ξεχωριστά πρέπει να αναδείξουμε τη συνολική εμπειρία: τη μετάβαση από την πόλη στο νησί σε λίγα λεπτά. Τα νησιά έχουν να κερδίσουν από την επιτυχία της Αθήνας, αλλά και η Αθήνα έχει να κερδίσει από τα νησιά.
Τ.Ν. Ποιες υποδομές θεωρείτε κρίσιμες προϋποθέσεις για να μετατραπεί ο Σαρωνικός σε συμπληρωματικό, ποιοτικό προορισμό citybreak και island hopping;
Ε.Β. Τα λιμάνια, η διασύνδεση με το λιμάνι του Πειραιά αλλά και μεταξύ των νησιών του και κυρίως η έγκυρη και έγκαιρη ενημέρωση των δρομολογίων ώστε να μπορεί ένας επισκέπτης να προγραμματίσει από νωρίς και σωστά το ταξίδι του. Δυστυχώς, κάθε χρόνο βλέπουμε το ίδιο φαινόμενα: δρομολόγια που δεν αναρτιούνται εγκαίρως με αποτέλεσμα να μην μπορεί ένας επισκέπτης να προγραμματίσει το ταξίδι του. Το 2026 δεν θα έπρεπε να συζητάμε τέτοια θέματα. Μετά από μεγάλο αγώνα καταφέραμε ως Ένωση Ξενοδόχων Αθηνών, Αττικής και Αργοσαρονικού, σε συνεργασία με τους τοπικούς φορείς, να αναπτυχθεί το λιμάνι της Αγίας Μαρίνας στην Αίγινα. Το άνοιγμα του έφερε άμεσα και μετρήσιμα πολύ θετικά αποτελέσματα. Αυτό το μοντέλο ανάπτυξης πρέπει να επαναληφθεί σε επιλεγμένα λιμάνια του Αργοσαρωνικού, μαζί με ψηφιακή, έγκαιρη και αξιόπιστη ανάρτηση δρομολογίων ώστε ο επισκέπτης να μπορεί να οργανώσει το ταξίδι του μήνες πριν, με ασφάλεια και σιγουριά.
Εποχικότητα & φέρουσα ικανότητα
Τ.Ν. Η μελέτη της ΕΤΕ επισημαίνει ότι η τουριστική πυκνότητα δημιουργεί έντονες πιέσεις στις υποδομές. Βλέπετε αντίστοιχα φαινόμενα σε περιοχές της Αττικής και του Σαρωνικού;
Ε. Β. Ναι, σε συγκεκριμένες ζώνες και χρονικές περιόδους βλέπουμε φαινόμενα πίεσης. Σε αντίθεση με νησιωτικούς προορισμούς, η Αττική διαθέτει ακόμη γεωγραφικό και λειτουργικό “βάθος”. Έχουμε πολλές περιοχές με χαμηλότερη πυκνότητα και σημαντικό περιθώριο ανάπτυξης. Άρα το ζητούμενο δεν είναι ο περιορισμός της ζήτησης, αλλά η καλύτερη κατανομή της στον χώρο και στον χρόνο, μέσα από υποδομές, μεταφορές και στοχευμένη ανάδειξη νέων σημείων ενδιαφέροντος.
Τ.Ν. Πώς μπορεί να επιτευχθεί αποσυμφόρηση των μηνών αιχμής και καλύτερη κατανομή της ζήτησης μέσα στη χρονιά;
Ε.Β. Στόχος μας είναι ο επισκέπτης να μοιράζει τον χρόνο του σε περισσότερες γειτονιές, περισσότερους δήμους και περισσότερους μήνες του χρόνου. Μας πήρε πάρα πολλά χρόνια αλλά καταφέραμε να αναδείξουμε με μεγάλη επιτυχία, τις παραλίες της περιφέρειας μας, με αποτέλεσμα να βλέπουμε στην ετήσια έρευνα ικανοποίησης που πραγματοποιούμε, ένας στους δύο φιλοξενούμενους των ξενοδοχείων της Αθήνας να επισκέπτονται κάποια παραλία της Αττικής κατά την διαμονή τους. Η επιτυχία των παραλιών της Αττικής δείχνει ότι όταν προσφέρεις εναλλακτικές εμπειρίες, η ζήτηση κατανέμεται φυσικά και μειώνεται η πίεση στο ιστορικό κέντρο.
Τ.Ν. Μπορεί η Αττική να αποτελέσει παράδειγμα μετάβασης από τον μαζικό στον βιώσιμο τουρισμό εμπειρίας;
Ε.Β. Βιώσιμος τουρισμός σημαίνει λιγότερη πίεση στις υποδομές ανά επισκέπτη αλλά μεγαλύτερη αξία ανά επίσκεψη. Αυτό επιτυγχάνεται με επενδύσεις σε δημόσιο χώρο, πράσινες και ψηφιακές υποδομές, και με προσέλκυση επισκεπτών που μένουν περισσότερες ημέρες και καταναλώνουν εμπειρίες σε όλη την Αττική, όχι μόνο στο κέντρο.
Χρηματοδότηση & ρόλος της Πολιτείας
Τ.Ν. Πιστεύετε ότι τα έσοδα από τον τουρισμό στην Αττική επιστρέφουν επαρκώς σε τοπικές υποδομές;
Ε.Β. Πρόσφατες έρευνες ΙΤΕΠ και του ΙΝΣΕΤΕ αναδεικνύουν πως ο κλάδος μας είναι ο πιο επιβαρημένος φορολογικά. Ένα σταθερό ποσοστό των εσόδων που παράγει ο τουρισμός πρέπει θεσμικά να επιστρέφει στις περιοχές που τον φιλοξενούν, αποκλειστικά για έργα υποδομής. Αυτό θα επιταχύνει αποφάσεις, θα ενισχύσει τη διαφάνεια και θα κάνει ορατό στους πολίτες το όφελος του τουρισμού στην καθημερινότητά τους.
Τ.Ν. Πώς κρίνετε την πρόταση για ανταποδοτική αξιοποίηση τελών διαμονής και κρουαζιέρας υπέρ των περιοχών που τα παράγουν;
Ε.Β. Θεωρώ πιο λογικό τον διαμοιρασμό του τέλους κρουαζιέρας, ο οποίος αφήνει και τοπικά ένα ποσοστό, από την λογική του τέλους ανθεκτικότητας το οποίο πάει στο σύνολο του στο κεντρικό κρατικό προϋπολογισμό. Είναι σίγουρο ότι θα βοηθούσε πολύ να υπήρχε κάποια ανταποδοτικότητα τοπική για να μπορούνε πιο άμεσα να παίρνονται αποφάσεις και να υλοποιούνται έργα.
Ρόλος των ξενοδόχων & ιδιωτικών επενδύσεων
Τ.Ν. Πώς μπορούν οι ξενοδόχοι της Αττικής να συμβάλουν ενεργά στην αναβάθμιση του προορισμού πέρα από τις μονάδες τους;
Ε.Β. Θα σας δώσω το παράδειγμα της προσπάθειας που κάναμε σαν Ένωση με τον Δήμο Αθηναίων όταν εφαρμόστηκαν για πρώτη φορά η καφέ κάδοι, όπου η Ένωση μας, στήριξε την προσπάθεια του Δήμου και μεγάλος αριθμός ξενοδόχων αγκαλιάσαμε τη δράση και ξεκινήσαμε να τους χρησιμοποιούμε για τα οργανικά υλικά, την ώρα που κανείς άλλος δεν το έκανε. Τέτοιου είδους συνέργειες και συνεργασίες μπορούν να βοηθήσουν προσπάθειας αναβάθμισης να υλοποιούνται πολύ πιο άμεσα. Ένα ακόμα παράδειγμα είναι η συνεργασία μας με την ΕΥΔΑΠ ως προς την συλλογή στοιχείων από ξενοδοχεία σε μια προσπάθεια αντιμετώπισης των προβλημάτων λειψυδρίας.
Το μέλλον του τουρισμού στην Αττική
Τ.Ν. Ποιο είναι το μεγαλύτερο ρίσκο αν δεν επιταχυνθούν οι επενδύσεις σε υποδομές τα επόμενα χρόνια;
Ε.Β. Το μεγαλύτερο ρίσκο είναι να χαθεί η ισορροπία ανάμεσα σε επισκέπτες και ποιότητα ζωής κατοίκων. Τότε ο προορισμός χάνει ταυτόχρονα την κοινωνική του αποδοχή και τη διεθνή του ελκυστικότητα.
Τ.Ν. Αν είχατε τη δυνατότητα να θέσετε τρεις άμεσες προτεραιότητες υποδομών για την Αττική και τον Σαρωνικό, ποιες θα ήταν;
Ε.Β. · Σύγχρονες, πολυτροπικές μεταφορές (ΜΜΜ, λιμάνια, συνδέσεις πόλης–νησιών).
-
- Δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης και διαχείρισης απορριμμάτων ανθεκτικά στην κλιματική πίεση.
- Ψηφιακές υποδομές προορισμού (ενιαία πληροφόρηση, κρατήσεις μεταφορών, real-time δεδομένα ροών)
Τ.Ν. Μπορεί η Αττική να εξελιχθεί σε διεθνές πρότυπο βιώσιμης αστικής και νησιωτικής τουριστικής ανάπτυξης;
Ε.Β. Η Αττική μπορεί να γίνει διεθνές πρότυπο γιατί συνδυάζει μητρόπολη, ακτογραμμή και νησιά σε ελάχιστη απόσταση. Αν επενδύσουμε συντονισμένα σε υποδομές, ποιότητα και βιωσιμότητα, μπορούμε να αποδείξουμε ότι μια μεγάλη πόλη και τα κοντινά της νησιά μπορούν να αναπτύσσονται τουριστικά χωρίς να εξαντλούν τους πόρους και τις αντοχές τους
Το μήνυμα που προκύπτει είναι ξεκάθαρο: το μέλλον του τουρισμού στην Αττική (την Αθήνα, την Αθηναϊκή Ριβιέρα και τον ο Αργοσαρωνικό) δεν θα κριθεί μόνο από τον αριθμό των επισκεπτών, αλλά από την αξία που δημιουργείται για τον προορισμό και τους ανθρώπους του. Η ισορροπία ανάμεσα στην τουριστική ανάπτυξη και την ποιότητα ζωής των κατοίκων αποτελεί πλέον προϋπόθεση διεθνούς ανταγωνιστικότητας.
Η Αττική έχει όλα τα χαρακτηριστικά για να εξελιχθεί σε διεθνές πρότυπο βιώσιμης αστικής και νησιωτικής ανάπτυξης: μητρόπολη, ακτογραμμή και νησιά σε μοναδική εγγύτητα. Το ζητούμενο, όπως υπογραμμίζεται, είναι ο συντονισμός, η ταχύτητα στις αποφάσεις και η επιστροφή των εσόδων του τουρισμού σε υποδομές που θα κάνουν ορατό το όφελος στην καθημερινότητα. Αν αυτό το στοίχημα κερδηθεί, η επόμενη δεκαετία μπορεί να είναι η πιο ουσιαστική – όχι απλώς η πιο επιτυχημένη – για τον τουρισμό της Αττικής.
Της Έλενας Αγκυρίδη
